Mark Rothko: kleuren en gevoel

Na de les over kleuren mengen was het nu tijd voor een les over de betekenis van kleur. Wat voor gevoel krijg je bij de kleur rood of groen of geel? De kinderen wisten allemaal wel iets te vertellen over hun gevoel bij een bepaalde kleur. "Rood is verliefd of boos. Geel is zonnig en blij. Groen van de natuur geeft rust, maar lila ook, want dat is de kleur van mijn kamer." Zo liep het gesprek als vanzelf naar het werk van de kunstenaar Mark Rothko.
"Van Blozend roze en jubelend geel, tot knallend blauw en somber zwart. Wanneer je voor de immense doeken van Mark Rothko staat, voel je hoe je zijn wereld ingezogen wordt.", aldus het Haags Gemeentemuseum waar een overzichtstentoonstelling van deze kunstenaar te zien was.
Tijdens de opdracht kozen de kinderen kleuren in pastelkrijt, die pasten bij een speciaal gevoel. Daarmee hebben ze op zwart of oranje papier zinderende kleurvlakken gemaakt.

Mark Rothko in zijn atelier

100 kleuren

In deze les zijn we verder gegaan met de kleurenleer. Met het rood en het geel uit de Oertijd les en het blauw uit de Middeleeuwen les hebben de kinderen nu genoeg kleuren om te gaan mengen, want met rood, geel en blauw kan je alle kleuren maken.
Na het bespreken van de kleurencirkel en een werk van Paul Klee hebben de kinderen op een doek 100 kleuren geschilderd. Dit werd in opperste concentratie gedaan. De verbazing van de kinderen was groot bij het zelf maken van alle kleuren van de regenboog. Dit zelf ervaren van hoe kleuren ontstaan was het doel. Het prachtige resultaat was een mooi cadeau van deze proces-gerichte opdracht.

Ik zie op de Wilakkers

In het kader van een serie naschoolse kunstlessen op BS de Wilakkers heb ik een les gegeven over kijken en zien als een kunstenaar. Kijken is meer dan goede ogen hebben. Door iets aandachtig te bekijken, ga je steeds meer zien. Het is net of je door aandachtig te kijken een nieuw oog ontwikkelt. Dat is precies wat kunstenaars doen: zij kijken verder dan de meeste mensen en zien de dingen daardoor op een nieuwe manier. Kunstenaars durven de wereld op hun eigen manier te laten zien. De serie kunstlessen gaat dus over anders kijken en durven.

Joan Miro (1893 - 1983) was een echte durfkunstenaar. Hij schilderde een eigen fantasiewereld vol met herkenbare vormen. De kinderen keken eerst naar werk van Miro en zijn daarna een eigen werk gaan maken door eerst een oog te schilderen en daarna lijnen te trekken naar de randen van het blad. In de kris-kras lijnen die zo ontstonden, zie je misschien wel nieuwe, herkenbare vormen.

Er zijn mooie kunstwerken gemaakt. Fijn dat BS de Wilakkers hiervoor de ruimte geeft.

Een nieuw oog

De kunstlessen op BS de Klimboom zijn alweer een tijdje bezig. Bij de eerste les heb ik uitgelegd wat we in deze nieuwe kunstlessen gaan doen. We gaan een nieuw oog ontwikkelen. Leren tekenen en schilderen is vooral goed leren kijken. Door goed te kijken, ga je nieuwe dingen zien. Je ontwikkelt als het ware een nieuw oog, waarmee je anders naar de wereld om je heen kijkt. dat is wat kunstenaars ook doen.

De kinderen begonnen met het schilderen van een oog op het blad. Vanuit het oog trokken ze lijnen, zonder het penseel op te tillen, naar de randen van het blad. Zo ontstonden er vlakken waarin iedereen allerlei herkenbare vormen zag. Vervolgens mochten de kinderen de vlakken inkleuren met de kleuren geel, groen, blauw en rood, met wat zwart voor de accenten.

Wat is kunst?

De kunstlessen zijn weer begonnen. De eerste les ging over de vraag wat kunst nu eigenlijk is. De kinderen zeiden: "kunst is mooie dingen maken", "kleuren wat je voelt", "als er een lijstje om zit", "kunst is goed kijken", "kunst is durven", "kunst is verbazen", "kunst is met lijnen en stippen", "kunst is zijn wie je bent" en "kunst is fantasie, of juist niet?".

Na al deze gedachtes kregen de kinderen een lijstje waarin zij mochten afbeelden zoals zij dachten dat een kunstwerk eruit kan zien. Daarna gingen ze schilderen naar aanleiding van een schilderij van Mondriaan, om te kijken hoe een "echt" kunstwerk eruit ziet en wat je daar van zou kunnen leren.
De conclusie was, dat Mondriaan  goed naar de werkelijkheid heeft gekeken en het gedurfd heeft om  zijn eigen idee van de werkelijkheid uit te voeren in lijnen, stippen en kleuren.

Met de ogen van Miro

De kinderen hebben abstract geschilderd op de manier van Miro. In de tijd van Miro, zo'n 90 jaar geleden, werd dat niet mooi gevonden. Miro wilde toch dat mensen naar zijn schilderijen zouden kijken. Daarom zorgde hij ervoor dat op ieder schilderij ogen terug te vinden zijn. Zo maakte mensen oogcontact met zijn schilderijen.

Paula van Overveld heeft voor de wijkkrant  De Witte een stukje geschreven over deze kunstles. Kijk maar eens hier.

Joan Miró.Geheimschrift en sterrenbeelden verliefd op een vrouw. 1941

Onderstebomen

Na de herfstvakantie zijn de kunstlessen weer begonnen op BS De Klimboom. Groep 6 ging aan de slag naar aanleiding van schilderijen van Piet Mondriaan. Hij begon met naar de natuur te schilderen, om vervolgens steeds abstracter te gaan werken. Met de kinderen hebben we dat andersom gedaan. De kinderen kregen eerst een abstracte compositie te zien, waarbij ze moesten raden wat het voorstelde. Daarna kregen ze enkele schilderijen te zien die aan het abstracte schilderij vooraf gingen, met als laatste een appelboom. Door de kinderen te wijzen op de richting van de takken en de vlakverdeling die je zo krijgt, werd het proces van abstraheren heel logisch voor de kinderen van Groep 6. Daarna mochten de kinderen zelf gaan schilderen, met als voorbeeld een foto van een boom, met de takken in silhouet tegen de lucht.

Piet Mondriaan Grijze Boom 1911 Gemeentemuseum Den Haag

Lopende lijnen

De lessen begonnen zonnig en dus konden we lekker buiten werken. Deze les was speciaal bedoeld voor de nieuwe gezichten, maar ook voor de bekende kinderen was het een leerzame les. Met lijn en kleur kun je alles tekenen, maar je tekening hoeft niet altijd ergens op te lijken om een mooie tekening te zijn. Als de lijn maar vloeiend, spannend of krachtig is en als de kleur maar goed verdeeld is, dan is een tekening vaak al heel mooi. De kinderen moesten lijnen over hun blad laten lopen, van boven naar beneden. Rechte lijnen, kronkel lijnen, zigzag lijnen, noem maar op.  De ruimte tussen de lijnen mochten ze opvullen met kleur. De jongere kinderen door allerlei kleuren te mengen, de gevorderde kinderen door een kleur in verschillende tinten te mengen.